ISSN 2081 - 6375
 
 
 
Nawigacja
bullet.png Strona główna
bullet.png Charakterystyka zawodu
bullet.png Warunki zatrudnienia
bullet.png Wymagane kwalifikacje
bullet.png Dokumentacja
bullet.png Awans zawodowy
bullet.png Pomoc materialna
bullet.png Pomoc psych-ped.
bullet.png Diagnoza
bullet.png Dostosowanie wymagań
bullet.png Problemy w nauce-ćwiczenia
bullet.png Sprawdzian/egzamin
bullet.png Odpowiedzialność nieletnich
bullet.png Placówki specjalistyczne
bullet.png Książki
bullet.png Inne

bullet.png Artykuły i scenariusze zajęć
bullet.png News
bullet.png Linki
bullet.png Forum
bullet.png Pliki do pobrania
bullet.png Akty prawne

bullet.png Szukaj
bullet.png Kontakt

Aktualnie online
bullet.png Gości online: 5

bullet.png Użytkowników online: 0

bullet.png Łącznie użytkowników: 17,159
bullet.png Najnowszy użytkownik: anialech
Ostatnie komentarze  
Polecane strony
Ebooki
charakterystyka zawodu

CHARAKTERYSTYKA ZAWODU

Upoważnia się kuratorów okręgów szkolnych do wprowadzenia tytułem eksperymentu w 5-6 szkołach miejskich liczących ponad 600 uczniów etatu pedagoga, którego zadaniem będzie organizacja i koordynacja działalności szkoły w zakresie opieki i pomocy wychowawczej nad dzieckiem oraz podnoszenia poziomu kultury pedagogicznej rodziców.
Ten lakoniczny zapis zawarty w instrukcji stanowiącej załącznik do Zarządzenia Ministra Oświaty i Wychowania z dnia 1 lutego w sprawie organizacji kształcenia i wychowania w roku szkolnym 1973/1974, stał się podstawą ustanowienia w szkołach nowego stanowiska - pedagoga szkolnego. Zostało ono utworzone w okresie ukończenia prac nad Raportem o stanie oświaty w PRL i podjęcia decyzji o reformie systemu oświaty1 . Z działalnością w szkole nowego pracownika - pedagoga, wiązano duże nadzieje. Tak pisano o tym w artykule redakcyjnym w Problemach Opiekuńczo-Wychowawczych z 1974 roku: wielu wybitnych pedagogów - teoretyków i praktyków - od kilku już lat wskazywało na pilną potrzebę utworzenia w szkołach specjalnego etatu dla doświadczonego, o wysokich kwalifikacjach pracownika, który odciążony od zajęć dydaktycznych skupiałby w swoich rękach wszystkie sprawy opiekuńcze i wychowawcze.
Sądzono, że pedagog szkolny z racji swego przygotowania merytorycznego i specyfiki sprawowanej funkcji ogarnie zarówno całość problematyki opiekuńczo-wychowawczej środowiska, jak również będzie dostrzegał indywidualne i grupowe problemy uczniów niezauważane często przez nauczycieli koncentrujących się przede wszystkim na procesie dydaktycznym i pracy z klasą. Warto zauważyć, że instrukcja wprowadzająca stanowisko pedagoga szkolnego nie precyzowała szczegółowo jego obowiązków, a jedynie wskazywała kierunki działań:
  • organizacja i koordynacja działalności szkoły w zakresie opieki i pomocy wychowawczej nad dzieckiem;
  • podnoszenie poziomu kultury pedagogicznej rodziców.
W zamierzeniu ustawodawcy, to praktyka szkolna i doświadczenia pierwszych zatrudnionych pedagogów miały być podstawą do bardziej szczegółowego sformułowania zakresu ich działań i obowiązków.
Oczywiście, tak jak i dzisiaj, część dyrektorów wykorzystywało pedagogów do organizowania zastępstw za nieobecnych w szkole nauczycieli i obciążało ich pracami administracyjnymi i pomocniczymi. Niektórzy nauczyciele poczuli się zwolnieni z obowiązku pracy z dziećmi sprawiającymi trudności wychowawcze, a nawet z kontaktów z rodzicami.
W efekcie tych doświadczeń i wychodząc naprzeciw postulatom środowiska pedagogicznego, Ministerstwo Oświaty i Wychowania wydało 7 listopada 1975 r. zarządzenie w sprawie pracy nauczyciela – pedagoga szkolnego oraz załącznik do tego zarządzenia zawierający wytyczne określające bardziej szczegółowo jego zadania.
Przytoczymy je w całości, ponieważ większość późniejszych klasyfikacji funkcji i czynności zawodowych pedagoga, które można odnaleźć w literaturze pedagogicznej są zazwyczaj tylko innym, tj. nieco węższym, lub bardziej ogólnym ujęciem przedstawionych w omawianym zarządzeniu wskazań.

Do szczegółowych zadań nauczyciela-pedagoga szkolnego należy:

I. W zakresie zadań ogólnowychowawczych
  1. Dokonywanie okresowej oceny sytuacji wychowawczej w szkole,
  2. dbanie o realizację obowiązku szkolnego przez uczniów szkół podstawowych,
  3. udzielanie pomocy uczniom w prawidłowym wyborze zawodu i kierunku dalszego kształcenia,
  4. koordynowanie prac zespołu dokonującego badania dojrzałości szkolnej dzieci,
  5. udzielanie rodzicom porad ułatwiających rozwiązywanie przez nich trudności w wychowywaniu własnych dzieci,
  6. współudział w opracowywaniu planu dydaktyczno-wychowawczego szkoły.
II. W zakresie profilaktyki wychowawczej
  1. rozpoznawanie warunków życia i nauki uczniów sprawiających trudności w realizacji procesu dydaktyczno-wychowawczego,
  2. opracowywanie wniosków dotyczących uczniów wymagających szczególnej opieki i pomocy wychowawczej,
  3. rozpoznawanie sposobów spędzania czasu wolnego przez uczniów wymagających szczególnej opieki wychowawczej,
  4. stwarzanie uczniom wymagającym szczególnej opieki i pomocy wychowawczej możliwości udziału w zajęciach sportowych, turystycznych, rekreacyjnych oraz w innych zorganizowanych formach zajęć pozalekcyjnych i pozaszkolnych,
  5. udzielanie pomocy wychowawcom i nauczycielom w ich pracy z uczniami sprawiającymi trudności wychowawcze,
  6. współpraca z organizacjami młodzieżowymi w zakresie wspólnego oddziaływania na uczniów wymagających szczególnej opieki i pomocy wychowawczej.
III. W zakresie pracy korekcyjno-wyrównawczej
  1. organizowanie pomocy w wyrównywaniu braków w wiadomościach szkolnych uczniom napotykającym na szczególne trudności w nauce,
  2. organizowanie pomocy w zakresie wyrównywania i likwidowania mikrodefektów i zaburzeń rozwojowych (korekcja, reedukacja, terapia),
  3. organizowanie różnych form terapii zajęciowej uczniom z objawami niedostosowania społecznego.
IV. W zakresie indywidualnej opieki pedagogiczno-psychologicznej
  1. udzielanie uczniom pomocy w eliminowaniu napięć psychicznych nawarstwiających się na tle niepowodzeń szkolnych,
  2. udzielanie porad uczniom w rozwiązywaniu trudności powstających na tle konfliktów rodzinnych,
  3. udzielanie porad i pomocy uczniom posiadającym trudności w kontaktach rówieśniczych i środowiskowych,
  4. przeciwdziałanie skrajnym formom niedostosowania społecznego młodzieży.
V. W zakresie pomocy materialnej
  1. organizowanie opieki i pomocy materialnej uczniom opuszczonym i osieroconym, uczniom z rodzin alkoholicznych, zdemoralizowanych, uczniom z rodzin wielodzietnych mającym szczególne trudności materialne, organizowanie pomocy uczniom kalekim, przewlekle chorym itp.,
  2. dbanie o zapewnienie miejsca w świetlicy lub internacie (półinternacie) uczniom wymagającym szczególnej opieki wychowawczej,
  3. dbanie o zapewnienie dożywiania uczniom z rodzin posiadających szczególnie trudne warunki materialne,
  4. wnioskowanie o kierowanie spraw uczniów z rodzin zaniedbanych środowiskowo do odpowiednich sądów dla nieletnich,
  5. wnioskowanie o skierowanie uczniów osieroconych i opuszczonych do placówek opieki całkowitej.
VI. Organizacja pracy nauczyciela-pedagoga szkolnego W celu realizacji zadań zawartych w punkcie I-V pedagog powinien:
  1. posiadać roczny plan pracy wynikający z niniejszych wytycznych, uwzględniający konkretne potrzeby opiekuńczo-wychowawcze swojej szkoły i środowiska,
  2. zapewnić w tygodniowym rozkładzie zajęć możliwość kontaktowania się z nim zarówno uczniów jak i ich rodziców,
  3. współpracować na bieżąco z władzami szkoły, wychowawcami klas, nauczycielami, lekarzem szkolnym, Komitetem Rodzicielskim w rozwiązywaniu pojawiających się problemów opiekuńczo-wychowawczych,
  4. współdziałać z Towarzystwem Przyjaciół Dzieci, poradniami wychowawczo-zawodowymi i innymi organizacjami i instytucjami w środowisku zainteresowanymi problemami opieki i wychowania,
  5. składać okresową informację radzie pedagogicznej na temat trudności wychowawczych występujących wśród uczniów danej szkoły,
  6. prowadzić następującą dokumentację:
  7. - roczny plan pracy będący częścią rocznego planu dydaktyczno-wychowawczego szkoły,
    - dziennik pracy, w którym rejestruje się wykonane czynności,
    - ewidencję uczniów wymagających szczególnej opieki wychowawczej, pomocy korekcyjno-wyrównawczej, kształcenia specjalnego itp.
Już rok później Ministerstwo Oświaty i Wychowania przedstawiło "Zarys modelu nauczyciela- pedagoga szkolnego". Podkreślono w nim rolę pedagoga jako inicjatora i współorganizatora pracy wychowawczo – opiekuńczej na terenie szkoły oraz współkoordynatora i reprezentanta szkoły i spraw jej uczniów w kontaktach z pozaszkolnymi instytucjami. Podkreślono jednocześnie, że powołanie stanowiska pedagoga szkolnego nie zwalnia od realizacji obowiązków wychowawczo – opiekuńczych innych pracowników pedagogicznych szkoły, a zwłaszcza nie może osłabić zainteresowania wychowawczego i odpowiedzialności za podstawowy tok procesu wychowawczego nauczycieli – wychowawców poszczególnych klas oraz zespołu kierowniczego szkoły.
W kolejnych latach (1993, 2001, 2003) zadania pedagoga szkolnego i działania, które może on podejmować, przedstawiane były przez ministerstwo w zarządzeniach i rozporządzeniach dotyczących zasad udzielania i organizacji pomocy psychologicznej i pedagogicznej.
Poniżej przedstawiono zadania i działania przypisywane we wspomnianych aktach prawnych pedagogowi do realizacji - obligatoryjnie bądź fakultatywnie. Cześć z nich można znaleźć we wszystkich dokumentach, inne zaś pojawiały się tylko w niektórych:
  • prowadzenie badań i działań diagnostycznych dotyczących poszczególnych uczniów, w tym diagnozowanie (rozpoznawanie) ich indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych;
  • analizowanie przyczyn niepowodzeń szkolnych;
  • określanie form i sposobów udzielania pomocy uczniom, w tym uczniom wybitnie uzdolnionym, odpowiednio do rozpoznanych potrzeb;
  • wspieranie rozwoju i mocnych stron uczniów;
  • minimalizowanie skutków zaburzeń rozwojowych, zapobiegania zachowaniom dysfunkcyjnym uczniów;
  • organizowanie (prowadzenie) różnych form pomocy psychologiczno-pedagogicznej dla uczniów, rodziców i nauczycieli;
  • organizowanie (prowadzenie) zajęć psychoedukacyjnych w celu wspomagania wychowawczej funkcji rodziny;
  • organizowanie (prowadzenie) warsztatów dla rodziców i nauczycieli w celu doskonalenia ich umiejętności z zakresu komunikacji społecznej oraz umiejętności wychowawczych;
  • udzielanie porad dla uczniów, rodziców i nauczycieli oraz konsultacji dla rodziców i nauczycieli;
  • wspieranie rodziców i nauczycieli w rozwiązywaniu problemów wychowawczych;
  • podejmowaniu działań mediacyjnych i interwencyjnych w sytuacjach kryzysowych;
  • podejmowanie działań wychowawczych i profilaktycznych wynikających z programu wychowawczego szkoły i programu profilaktyki w stosunku do uczniów, z udziałem rodziców i nauczycieli. Wspieranie działań wychowawczych i opiekuńczych nauczycieli, wynikających z tych programów;
  • udzielanie nauczycielom pomocy w dostosowaniu wymagań edukacyjnych wynikających z realizowanych przez nich programów nauczania do indywidualnych potrzeb ucznia, u którego stwierdzono specyficzne trudności w uczeniu się, uniemożliwiające sprostanie tym wymaganiom;
  • współorganizowanie zajęć dydaktycznych prowadzonych przez nauczycieli nauczania specjalnego dla uczniów niepełnosprawnych w szkołach ogólnodostępnych, oraz udzielanie rożnych form pomocy psychologicznej i pedagogicznej uczniom realizującym indywidualny program lub tok nauki;
  • prowadzenie edukacji prozdrowotnej i promocji zdrowia wśród uczniów, nauczycieli i rodziców;
  • planowanie i koordynowanie zadań realizowanych przez szkołę na rzecz uczniów, rodziców i nauczycieli w zakresie wyboru przez uczniów kierunku kształcenia i zawodu, w przypadku gdy w szkole nie jest zatrudniony doradca zawodowy. Wspieranie uczniów metodami aktywnymi, w dokonywaniu wyboru kierunku dalszego kształcenia, zawodu i planowaniu kariery zawodowej oraz udzielanie informacji w tym zakresie;
  • działanie na rzecz zorganizowania opieki i pomocy materialnej uczniom znajdującym się w trudnej sytuacji życiowej;
  • pedagog szkolny powinien zwracać szczególną uwagę na przestrzeganie przez szkołę lub placówkę postanowień Konwencji o prawach dziecka;
  • pedagog szkolny posiadający odpowiednie przygotowanie może prowadzić zajęcia specjalistyczne w tym terapię indywidualną i grupową.
A oto zadania, które w myśl najnowszego rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 kwietnia 2013 r. w sprawie zasad udzielania i organizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej zostały przypisane szkolnemu pedagogowi2.
  • Prowadzenie badań i działań diagnostycznych uczniów, w tym diagnozowanie indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych uczniów w celu określenia przyczyn niepowodzeń edukacyjnych oraz wspierania mocnych stron uczniów.
  • Diagnozowanie sytuacji wychowawczych w przedszkolu, szkole lub placówce w celu rozwiązywania problemów wychowawczych oraz wspierania rozwoju uczniów.
  • Udzielanie pomocy psychologiczno-pedagogicznej w formach odpowiednich do rozpoznanych potrzeb.
  • Podejmowanie działań z zakresu profilaktyki uzależnień i innych problemów dzieci i młodzieży.
  • Minimalizowanie skutków zaburzeń rozwojowych, zapobieganie zaburzeniom zachowania oraz inicjowanie różnych form pomocy w środowisku szkolnym i pozaszkolnym uczniów.
  • Inicjowanie i prowadzenie działań mediacyjnych i interwencyjnych w sytuacjach kryzysowych.
  • Pomoc rodzicom i nauczycielom w rozpoznawaniu i rozwijaniu indywidualnych możliwości, predyspozycji i uzdolnień uczniów.
  • Wspieranie nauczycieli, wychowawców grup wychowawczych i innych specjalistów w udzielaniu pomocy psychologiczno-pedagogicznej.
Zaprezentowany przegląd kolejnych aktów normatywnych dotyczących pracy pedagoga szkolnego wskazuje, że w zasadzie nie dokonano dokładnego sprecyzowania jego obowiązków3 . Nie wypracowano jednolitej i szczegółowej koncepcji tego zawodu.
Status i miejsce pedagoga w strukturze szkolnej są ciągle niejasne i niejednoznaczne. Również literatura przedmiotu zawiera jedynie koncepcje, postulaty, opisy indywidualnych doświadczeń i propozycje w tym zakresie, a nie wiążące i kompleksowe rozwiązania organizacyjno-metodyczne. Nasuwa się pytanie, czy to dobrze, czy źle? Trudno o jednoznaczną odpowiedź.
Dla osoby powołanej do pełnienia funkcji szkolnego pedagoga - kreatywnej, obdarzonej charyzmą, posiadającej doświadczenie i dobrą znajomość szkoły4 , niedookreśloność tej roli może być korzystna. Pozwala realizować się w zawodzie w sposób odpowiadający osobowości i posiadanym umiejętnościom. Stwarza szansę wykazania się inicjatywą i twórczego wyboru form działania. Daje większą możliwość dopasowania ich do potrzeb konkretnej szkoły. Oczywiście przy optymistycznym założeniu przyznania pedagogowi przez dyrekcję pewnej autonomii5 w działaniu i posiadania wspólnej, a przynajmniej niesprzecznej wizji pracy dydaktyczno - wychowawczo - opiekuńczej. W myśl zasady, że pracownicy konkretnych szefów mogą pod ich zwierzchnictwem osiągnąć dokładnie tyle, ile szefowie im umożliwią.
Osoby nie mające dużego doświadczenia, albo umiejętności przyjmowania rozmaitych ról związanych z pracą, naturalnej pewności siebie, wynikającej z poczucia kompetencji i z dojrzałości zawodowej, mogą odczuwać brak czytelności w zakresie obszarów swoich działań jako poważny dyskomfort psychiczny.
Socjologowie mówią tutaj o konflikcie roli i niejasność roli. Konflikt ma miejsce wówczas, gdy jednocześnie występują sprzeczne wymagania i oczekiwania. Niejasność oznacza niekompetentny, nieprzejrzysty i słabo sprecyzowany system oczekiwań.
Konflikt roli i jej niejasność, a do tego jeszcze brak wyraźnie określonych kryteriów efektywności i oceny pracy, mogą powodować u pracownika poczucie alienacji, osłabiać jego motywację i narażać go na niepotrzebne stresy. Skłaniać do nieustannej czujności przy podejmowaniu działań oraz wywoływać niepewności, co do oceny uzyskanych rezultatów.
Z formalnego punktu widzenia, zgodnie z art. 100 §1 i 2 i 211 kodeksu pracy, dyrektor szkoły powinien poinformować (na piśmie) każdego pracownika – w tym szkolnego pedagoga – o zakresie jego zadań i obowiązków. W praktyce bywa z tym różnie6. Dyrektorzy albo nie dopełniają tego obowiązku, albo to co proponują jest powtórzeniem ogólnikowych haseł zaczerpniętych z aktualnie obowiązujących aktów prawnych. Przeważnie nie jest to wynik złej woli, czy niedbalstwa. Po prostu często pracodawca sam nie jest do końca pewny, czego tak naprawdę może oczekiwać od pedagoga szkolnego.
W takiej sytuacji próba przedstawienia szerokiego spektrum możliwości działań szkolnego pedagoga wydaje się zasadna i pożyteczna.
Kilka wstępnych uwag.
  • Wspólną cechą różnych modelowych propozycji funkcjonowania pedagoga szkolnego jest sytuowanie go w roli specjalisty - eksperta w zakresie różnorodnych problemów pedagogicznych. Kompetentnego konsultanta i doradcy, udzielającego właściwych informacji i pośredniczącego między szkołą, a współpracującymi z nią instytucjami. Mediatora w różnych szkolnych sytuacjach, udzielającego wsparcia i pomocy. Koordynatora, współorganizatora i uczestnika działań uzupełniających rozszerzających i pogłębiających działalność dydaktyczno-wychowawczą i opiekuńczą nauczycieli.
  • Wielość ról w jakich potencjalnie może występować pedagog szkolny, wymaga selekcji zadań, dostosowania ich do potrzeb szkoły i realnych możliwości realizacyjnych. Trudno bowiem spodziewać się, aby jeden pracownik był w stanie wszystkim podołać.
  • Katarzyna Hall pisała:
    rozwiązywanie problemów wychowawczych nie jest wyłącznym, ani też głównym zadaniem pedagoga szkolnego. Utworzenie zaś w szkole tego stanowiska nie może być w żadnym razie postrzegane jako panaceum na poprawę jakości kształcenia, wychowania i opieki, bądź też jako rozwiązanie alternatywne dla obowiązku należytego wypełniania edukacyjno-wychowawczych funkcji szkoły przez wszystkich nauczycieli.
  • Niektóre proponowane role mogą przekraczać kompetencje szkolnego pedagoga. Wynika stąd konieczność ciągłego doskonalenia warsztatu pracy oraz podnoszenia merytoryczno-praktycznych kwalifikacji. Nie zawsze musi się to wiązać z uczestnictwem w różnego rodzaju szkoleniach. Na pewnym etapie funkcjonowania w zawodzie, równie przydatne wydaje się czerpanie doświadczeń z wielorakich sytuacji życiowych o interakcyjnym charakterze.
  • Skuteczność i efektywność pracy pedagoga szkolnego, a także ranga jego funkcji zależy przede wszystkim od tego, czy wyróżnia się on charyzmą, wiedzą na temat wychowania, aktywnością w pracy z dziećmi i rodzicami, oryginalnymi pomysłami i zaangażowaniem. Niemniej ważna jest tutaj postawa dyrekcji placówki, która powinna kształtować właściwe zrozumienie miejsca i funkcji pedagoga szkolnego oraz nadawać jemu samemu i jego pracy rangę adekwatną do stopnia trudności wykonywanych zadań zawodowych.
Proponowane poniżej zadania, które potencjalnie może realizować szkolny pedagog zostały przyporządkowane wskazaniom zawartym w najnowszym Rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej w sprawie zasad udzielania i organizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach.

Prowadzenie badań i działań diagnostycznych uczniów, w tym diagnozowanie indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych uczniów w celu określenia przyczyn niepowodzeń edukacyjnych oraz wspierania mocnych stron uczniów.

Szczegółowe zadania szkolnego pedagoga:
  • udzielanie nauczycielom pomocy w wyborze narzędzi do badań, w projektowaniu tych badań, w ich realizacji, oraz w analizie uzyskanych wyników (badania dojrzałości szkolnej, ryzyka dysleksji, inne badania diagnostyczne);
  • aktywny udział w analizie wyników nauczania;
  • indywidualne rozmowy z nauczycielami, uczniami, ich rodzicami, specjalistami pracującymi z dziećmi (terapeutami, logopedami);
  • udzielanie nauczycielom pomocy w rozpoznawaniu właściwości intelektualnych uczniów, wskazywanie na charakterystyczne cechy poszczególnych grup wiekowych;
  • udzielanie pomocy nauczycielom w interpretacji orzeczeń i opinii psychologiczno-pedagogicznych oraz w analizie innej dokumentacji dotyczącej ucznia;
  • konsultowanie indywidualnych przypadków w zakresie diagnozy ze specjalistami z zewnątrz w tym: z poradni psychologiczno-pedagogicznych, innych poradni specjalistycznych, z praktykami zatrudnionymi w szkolnictwie specjalnym, z lekarzami;
  • postulowanie kierowania uczniów przejawiających poważne trudności dydaktyczne do poradni psychologiczno-pedagogicznych lub innych poradni specjalistycznych (przygotowanie lub współpraca w przygotowaniu opinii dotyczącej ucznia, rozmowy z rodzicami mającymi wątpliwości co do zasadności specjalistycznej diagnozy);
  • prowadzenie lub organizowanie dla nauczycieli warsztatów i szkoleń związanych z zagadnieniami diagnozowania indywidualnych potrzeb uczniów.

Diagnozowanie sytuacji wychowawczych w przedszkolu, szkole lub placówce w celu rozwiązywania problemów wychowawczych oraz wspierania rozwoju uczniów.

Szczegółowe zadania szkolnego pedagoga:
  • prowadzenie obserwacji, rozmów, wywiadów w tym wywiadów środowiskowych (dom rodzinny, MOPS, świetlice osiedlowe, kluby sportowe itp.) szczególnie w kontekście zaniedbań środowiskowych związanych z sytuacją bytową uczniów i ich rodzin, sposobem spędzania czasu wolnego, kontaktami środowiskowymi, sytuacjami kryzysowymi lub traumatycznymi;
  • prowadzenie badań w kierunku zdiagnozowania uczniów zagrożonych niedostosowaniem społecznym (np. metoda przesiewowa „6 pytań” + pełne badanie arkuszem diagnostycznym D. H. Stotta);
  • prowadzenie badań socjometrycznych, ankietowych i innych, w tym w oparciu o autorskie narzędzia diagnostyczne;
  • badania sondażowe wśród nauczycieli dotyczące zachowań uczniów – stworzenie autorskich narzędzi badawczych;
  • współpraca z różnymi instytucjami. Dwukierunkowe przekazywanie informacji na temat sytuacji poszczególnych uczniów – aktualizacja wiedzy w tym zakresie.

Udzielanie pomocy psychologiczno-pedagogicznej w formach odpowiednich do rozpoznanych potrzeb.

Szczegółowe zadania szkolnego pedagoga:
  • postulowanie (prowadzenie zgodnie z posiadanymi kwalifikacjami7 ) zajęć specjalistycznych w tym: dydaktyczno-wyrównawczych, korekcyjno-kompensacyjnych, logopedycznych, socjoterapeutycznych;
  • prowadzenie rozmów indywidualnych z uczniami przejawiającymi trudności wychowawcze;
  • projektowanie i monitorowanie działań interwencyjnych podejmowanych w stosunku do uczniów (np. kontrakt, inne programy behawioralne);
  • występowanie z propozycją udzielania uczniom pomocy w formie indywidualnego programu lub toku nauczania;

Podejmowanie działań z zakresu profilaktyki uzależnień i innych problemów dzieci i młodzieży.

Szczegółowe zadania szkolnego pedagoga:
  • prowadzenie (organizowanie) zajęć przede wszystkim o charakterze profilaktyki pierwszorzędowej - promocja zdrowego stylu życia, uczenie sposobów radzenia sobie z sytuacjami trudnymi, ukazanie alternatywy w stosunku do zachowań ryzykownych i problemowych;
  • koordynowanie udziału uczniów w lokalnych i ogólnopolskich programach o charakterze profilaktyczno-wychowawczym;
  • działanie w zespołach interdyscyplinarnych o charakterze pomocowym (np. w lokalnych koalicjach na rzecz przeciwdziałania przemocy w rodzinie);
  • opiniowanie spraw uczniów dotkniętych przemocą domową i opracowywanie wniosków do sądów rodzinnych i nieletnich w tym wszczynanie procedury Niebieska Karta8 ;
  • postulowanie objęcia opieką prawną uczniów wychowujących się w środowiskach patologicznych;
  • opiniowanie spraw uczniów dotkniętych niedostosowaniem społecznym i opracowywanie wniosków do sądów rodzinnych i nieletnich.

Minimalizowanie skutków zaburzeń rozwojowych, zapobieganie zaburzeniom zachowania oraz inicjowanie różnych form pomocy w środowisku szkolnym i pozaszkolnym uczniów.

Szczegółowe zadania szkolnego pedagoga:
  • rozmowy z uczniami, w celu umożliwienia im głębszego zrozumienia własnych postaw, przekonań, atrybucji, oczekiwań oraz wartości, wpływu innych ludzi na ich zachowanie, a także wpływu ich zachowania na otoczenie;
  • pomoc uczniom w eliminowaniu napięć psychicznych nawarstwiających się na tle niepowodzeń szkolnych;
  • prowadzenie (organizowanie) zajęć wychowawczych z uczniami np. kształtowanie umiejętności interpersonalnych, sposoby rozwiązywania konfliktów – innych, w miarę zauważanych i zgłaszanych przez nauczycieli, dzieci i rodziców potrzeb;
  • planowanie i występowanie z propozycją organizowania takich sytuacji dydaktyczno-wychowawczych, które umożliwiłyby uczniowi osiągnięcie nawet niewielkiego sukcesu;
  • pomoc w organizowaniu (organizowanie) zajęć adaptacyjno-integracyjnych;
  • pomoc w organizowaniu (organizowanie) zespołów samopomocowych;
  • porady na temat sposobów efektywnego uczenia się;
  • konsultowanie indywidualnych przypadków ze specjalistami z zewnątrz w tym: z poradni psychologiczno-pedagogicznych, innych poradni specjalistycznych, z praktykami zatrudnionymi w szkolnictwie specjalnym, lekarzami, w zakresie specjalistycznej diagnozy.

Inicjowanie i prowadzenie działań mediacyjnych i interwencyjnych w sytuacjach kryzysowych.

Szczegółowe zadania szkolnego pedagoga:
  • pomoc stronom w dobrowolnym osiągnięciu ich własnego, wzajemnie akceptowanego porozumienia w spornych kwestiach (rola osoby neutralnej i bezstronnej);
  • udzielanie porad, podejmowanie konkretnych działań w zakresie rozwiązywania sytuacji konfliktowych w klasach;
  • udzielanie uczniom porad i pomocy w radzeniu sobie z trudnościami związanymi z kontaktami rówieśniczymi w tym, z presją negatywnych wzorców;
  • porady związane z rozwiązywaniem trudności powstających na tle konfliktów rodzinnych;
  • pomoc w rozwiązywaniu konfliktów z nauczycielami;
  • zwracanie szczególnej uwagi na kwestię sprawiedliwości i etycznego traktowania uczniów przez nauczycieli i przestrzeganie ustaleń Konwencji o Prawach Dziecka;
  • w stosunku do rodziców:
  • udzielanie porad rodzicom w sprawach trudności wychowawczych, pomoc w rozwiązywaniu sytuacji konfliktowych z dziećmi;
  • przełamywanie uczuć beznadziejności, osamotnienia, bezradności, niepewności i napięć psychicznych w związku z przeżywanymi trudnościami;
  • wyjaśnianie przyczyn pojawiających się problemów;
  • poradnictwo wychowawcze mające na celu modyfikowanie sposobu postępowania rodziców oraz ich postaw wychowawczych wobec dzieci. Słuchanie o pojawiających się trudnościach, radzenie, jakie działania można podjąć - w tym tłumaczenie ograniczeń, jakie należy postawić dziecku;
  • udzielanie rodzicowi informacji w zakresie ochrony prawnej jego i dzieci w sytuacjach zaniedbań, przemocy ze strony współmałżonka;
  • udzielanie informacji o funkcjonujących organizacjach na rzecz pomocy rodzinie;
  • pośredniczenie w kontaktach rodzica z tymi instytucjami, w tym pomoc w wypełnieniu formalności związanych ze skorzystaniem z ich usług.

Pomoc rodzicom i nauczycielom w rozpoznawaniu i rozwijaniu indywidualnych możliwości, predyspozycji i uzdolnień uczniów.

Szczegółowe zadania szkolnego pedagoga:
  • udział w określaniu zdolności i predyspozycji uczniów (obserwacja, testy, ankiety);
  • postulowanie (prowadzenie) zajęć rozwijających predyspozycje i uzdolnienia uczniów (np. w zakresie rozwijania wielorakich inteligencji, twórczego myślenia itp.);
  • przygotowywanie (zapraszanie specjalistów z zewnątrz) lub prowadzenie pogadanek, prelekcji, odczytów, warsztatów.

Wspieranie nauczycieli, wychowawców grup wychowawczych i innych specjalistów w udzielaniu pomocy psychologiczno-pedagogicznej.

Szczegółowe zadania szkolnego pedagoga:
  • organizowanie (prowadzenie) szkoleń i warsztatów na tematy związane z profilaktyką, opieką, wychowaniem i dydaktyką;
  • pomoc nauczycielom w opracowaniu programów pracy wychowawczej;
  • wspomaganie merytoryczne i metodyczne nauczycieli w pełnionych przez nich funkcjach;
  • wskazywanie alternatywnych sposobów realizacji zadań opiekuńczo-wychowawczych;
  • współpraca przy tworzeniu indywidualnego programu edukacyjno - terapeutycznego dla ucznia posiadającego orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego;
  • wprowadzanie twórczej atmosfery poszukiwania nowych rozwiązań, oraz budzenie refleksji grona pedagogicznego nad teorią i praktyką edukacyjną (np. zapoznawanie z interesującymi publikacjami);
  • udzielanie porad w przygotowaniu zajęć do dyspozycji wychowawcy (np. przygotowanie bazy scenariusz zajęć);
  • udzielanie nauczycielom informacji na temat specyfiki specjalnych potrzeb ucznia;
  • wskazywanie zalecanych form i sposobów dostosowania wymagań edukacyjnych do indywidualnych potrzeb psychofizycznych i edukacyjnych dziecka;
  • udzielanie porad nauczycielom w zakresie interpretacji zachowań uczniów przejawiających trudności przystosowawcze, oraz proponowanie metod wychowawczych postępowania z nimi;
  • pozyskiwanie rodziców do współudziału w realizacji postulowanych wobec ich dzieci działań.
Zajmowanie się w szkole zagadnieniami pomocy materialnej po raz kolejny nie zostało w rozporządzeniu przypisane szkolnemu pedagogowi. Nie wydaje się jednak aby dyrektor powierzył tę funkcję innej osobie.
Szczegółowe zadania pedagoga szkolnego:
  • działanie na rzecz zorganizowanej opieki i pomocy materialnej uczniom znajdującym się w trudnej sytuacji życiowej, poprzez dotarcie do wszystkich rodziców z informacją o możliwościach i procedurze uzyskania zasiłków, stypendiów i innych form pomocy
  • współdziałanie z organizacjami i instytucjami pozaszkolnymi udzielającymi wsparcia materialnego (np. MOPS, Caritas, instytucje samorządowe, fundacje, proboszczowie parafii i.in.);
  • poszukiwanie sponsorów;
  • dyskretne monitorowanie sytuacji materialnej uczniów;
  • czuwanie nad właściwym dysponowaniem środkami uzyskanymi przez rodzinę na pomoc materialną dla dziecka.
W wielu gminach szkoły (pedagodzy szkolni), a nie Ośrodki Pomocy Społecznej zajmują się kwestiami formalnym związanymi ze stypendiami szkolnymi, zasiłkami i wyprawkami szkolnymi. Wiąże się to najczęściej z koniecznością podjęcia przez pedagoga następujących działań:
  • dotarcie do wszystkich rodziców z informacją o zasadach i formach uzyskiwania zasiłku, stypendium, i wyprawki szkolnej;
  • pomoc rodzicom w przygotowaniu odpowiednich wniosków;
  • pomoc w kompletowaniu dokumentów potwierdzających uzyskane przez rodzinę dochody;
  • weryfikacja tych dokumentów;
  • rejestracja komputerowa wniosków;
  • analiza (w aspekcie zgodności wydatkowanych kwot z ich przeznaczeniem) i opisanie wszystkich rachunków rozliczających uzyskane wsparcie finansowe.
W zależności od tego jak dyrekcja spostrzega rolę pedagoga w szkole, może on realizować dodatkowe zadania:
  • opracowywanie i przedstawianie radzie pedagogicznej sprawozdań z analizy sytuacji wychowawczej, opiekuńczej i dydaktycznej szkoły (m.in. na podstawie badań diagnostycznych przeprowadzanych wśród uczniów i ich rodziców);
  • opracowanie projektu zmian w oparciu o przedstawioną analizę;
  • współpraca z dyrekcją w zakresie tworzenia (modyfikowania) i realizowania programu wychowawczego szkoły, programu profilaktyki, innych planów i programów związanych z wychowaniem, rozwojem osobowym uczniów i poprawianiem jakości pracy szkoły.

Powtórzmy raz jeszcze, wielość ról w jakich potencjalnie może występować pedagog szkolny wymaga selekcji zadań, dostosowania ich do potrzeb szkoły i realnych możliwości ich realizacji.






__________________________________________________________
1Sam Raport był fasadowym zabiegiem władz, pozorującym troskę o głęboką reformę systemu oświaty, a w rzeczywistości zasadnicze zmiany wprowadzono już w roku 1972. Władze nie licząc się też z ostrzeżeniami i wskazaniami zawartymi w Raporcie narzuciły społeczeństwu (decyzja Sejmu z 13 X 1973 roku) zmianę sieci szkolnictwa wiejskiego (Zbiorcze Szkoły Gminne) oraz radziecki model 10-letniej szkoły.
2Zarówno w obecnym, jak i w poprzednim rozporządzeniu nie dokonano rozdziału zadań pedagoga i psychologa szkolnego. W przeciwieństwie do zapisów zawartych we wcześniejszych rozporządzeniach, obu specjalistom przypisano jednakowe zadania.
3Może z wyjątkiem zarządzenie MOiW z 7 listopada 1975 r.
4Początkowo na stanowisko nauczyciela-pedagoga szkolnego można było powołać osobę, która ukończyła wyższe studia magisterskie w zakresie pedagogiki, psychologii lub socjologii oraz posiadała co najmniej trzyletni zawodowy staż pracy w placówkach oświatowo-wychowawczych. W szczególnie uzasadnionych przypadkach na stanowisku tym można było zatrudnić osobę z ukończonym innym kierunkiem studiów, posiadającą jednak przynajmniej pięcioletni zawodowy staż pracy oświatowo- wychowawczej. Obecnie nie ma wymagań co do stażu.
5W tym miejscu warto przypomnieć, że rozporządzenie z 1993 roku stanowiło: w szkołach i placówkach pomoc psychologiczną i pedago¬giczną organizuje pedagog szkolny. Od roku 2001 pomoc psychologiczno-pedagogiczną organizuje dyrektor przedszkola, szkoły lub placówki.
6Wyniki ankiety przeprowadzonej wśród 227 pedagogów szkolnych (badania własne) . "Czy jako pedagog szkolny otrzymujesz od dyrektora szkoły informacje o zakresie swoich zadań i obowiązków? TAK -22,47%, TAK. ALE NIE NA PIŚMIE - 7,49%, NIE - 70,04%.
7Oto interpretacja dotycząca tej kwestii uzyskana w MEN przez autora niniejszego opracowania. W sprawie prowadzenia zajęć dydaktyczno - wyrównawczych i korekcyjno - kompensacyjnych:
[...] dyrektor przydzielając nauczycielowi do prowadzenia określony rodzaj zajęć, w przypadku, kiedy ten nauczyciel nie posiada kwalifikacji zgodnych wprost z prowadzonymi zajęciami, dokonuje analizy jego programu studiów i decyduje, czy ma on wystarczające przygotowanie, by zajęcia prowadzić. Nie zawsze wprost z ukończonego przez nauczyciela kierunku studiów wynika, że posiada on przygotowanie do prowadzenia danych zajęć, a szczegółowa analiza zakresu programowego pokazuje, że jest to wystarczające przygotowanie.
W sprawie zajęć związanych z wyborem kierunku kształcenia i zawodu:
[...] rozporządzenie nie kategoryzuje, kto jedynie może je prowadzić, stwarzając tym samym szkole szerokie możliwości. Jeśli będzie zatrudniony w niej doradca zawodowy, będzie prowadził takie zajęcia, jeśli natomiast w szkole doradcy nie będzie (a przecież mamy takie szkoły) wtedy realizacja tej tematyki będzie przecież zorganizowana inaczej. W obszarze doradztwa edukacyjno - zawodowego mieszczą się przecież nie tylko treści związane stricte z tematyką zawodową. To także pomoc uczniowi w określeniu jego predyspozycji, zdolności, przekazywanie informacji charakteryzujących poszczególne zawody, przeciwwskazań zdrowotnych do ich wykonywania i wiele innych. Ta tematyka realizowana jest często w szkołach przez wychowawcę, pedagoga, ale też polonistę czy nauczyciela wiedzy o społeczeństwie. Stworzenie szkole szerokiej możliwości realizacji tej problematyki pozwala na większą elastyczność i łatwiejszy oraz pełniejszy przekaz tej wiedzy zarówno uczniowi jak i rodzicowi.
8Na mocy Rozporządzenia Ministrów z dnia 13 września 2011 r. w sprawie procedury „Niebieskie Karty” oraz wzorów formularzy "Niebieska Karta". wszczęcie procedury następuje przez wypełnienie formularza "Niebieska Karta - A" przez przedstawiciela jednego z podmiotów (w tym szkoły) po powzięciu, w toku prowadzonych czynności służbowych lub zawodowych, podejrzenia stosowania przemocy wobec członków rodziny lub w wyniku zgłoszenia dokonanego przez członka rodziny lub przez osobę będącą świadkiem przemocy.






Myśli o wychowaniu
Nauczycielem jest ten, kto potrafi z trudnych rzeczy uczynić łatwe - Ralph Waldo Emerson
Logowanie
Nazwa użytkownika

Hasło



Nie masz jeszcze konta?
Zarejestruj się

Nie możesz się zalogować?
Poproś o nowe hasło
Ostatnie artykuły
bullet.png projekt "Wolni-bez-W...
bullet.png "Zdrowie psychiczne-...
bullet.png Diagnoza samopoczuci...
bullet.png Stop Cyberprzemocy
bullet.png Poziom stresu
Shoutbox
Musisz zalogować się, aby móc dodać wiadomość.

20/04/2014
I jeszcze sobie i Wam życzę jak najmniejszej ilości szalonych pomysłów naszej ministrzycy i jej świty!
19/04/2014
Wesołych!!!
19/04/2014
Żeby Wielkanoc w tym roku, przyszła z sukcesem u boku. Aby żyło się Wam zdrowo, prywatnie i zawodowo. Wielu, wielu chwil radosnych i cudownej, ciepłej wiosny Smile Pozdrawiam ciepło
17/04/2014
Ja chętnie też się przyłożę i taki "darmowy" podręcznik chętnie napiszę. Smile Dam nawet 10% rabatu.
is
17/04/2014
Pogodnych, jak dzisiejszy ranek u nas, wesołych i rodzinnych świąt i umiarkowanego Dyngusa.
16/04/2014
16/04/2014
...i mocno jajecznych! Smile
16/04/2014
Zdrowych i pogodnych Świąt Wielkanocnych wszystkim. Smile
15/04/2014
14/04/2014
14/04/2014
23-24 kwietnia jest posiedzenie Sejmu, a w planie sprawozdanie Komisji Edukacji o uchwale Senatu w sprawie ustawy o zmianach w u.s.o
14/04/2014
Czy wie ktoś kiedy zapadnie ostateczna decyzja odnośnie nowelizacji ustawy, która wprowadzi asystentów?? Jakaś data posiedzenia czy coś?
12/04/2014
Dziekuję za odpowiedź
12/04/2014
Grono - uzasadnieniem jest opinia polonisty, która PPP się niewątpliwie przyda + zgoda: Rada Pedag. dnia aaaa wyraziła zgodę na skierowanie .... na badanie w PPP pod kątem spec. tr. w ucz.
12/04/2014
Czy pisał ktoś wniosek z uzasadnieniem do PPP o przebadanie ucznia w gimnazjum pod kątem specyficznych trudności w uczeniu się?
11/04/2014
Po lekturze wywiadu z ministrzycą serce rośnie, umysł się otwiera, ręce grzeją do pracy ... !! Acha, tylko potem proszę broń boże nie czytać komentarzy pod wywiadem, bo czar może prysnąć.
11/04/2014
Czytaliśmy, czytaliśmy. Najbardziej podobał mi się fragment, że o pewnych sprawach nie mówi się przed wyborami. Ot i cała nasza klasa polityczna. Ż E N A D A.
11/04/2014
11/04/2014
10/04/2014
Hurra - własnie skończyłam pisać decyzje do stypendium. Mam już wolne Grin
Ostatnio na forum
Najnowsze tematy
bullet.png Kontrola Rzecznika P...
bullet.png Czy dziecko może han...
bullet.png proszę o pomoc w wyp...
bullet.png godziny pedagoga szk...
bullet.png niegrzeczna 6-letnia...
Najciekawsze tematy
bullet.png Projekt nowego ro... [1153]
bullet.png zatrudnienie peda... [464]
bullet.png Prezentacja [403]
bullet.png śmiech to zdrowie [395]
bullet.png petycja- wysyłamy... [350]


6,969,891 Unikalnych wizyt